Het Volle leven

 

Op school leer je meer dan lezen, schrijven en rekenen. De wereld leren kennen, daar gaat het om in “Het volle leven”. De methode is ontwikkeld voor de eerste klassen van de lagere school. Daar begint de wereld heel dichtbij: in het klaslokaal met z’n muren en de planken van de vloer. Waar komen ze vandaan? De boterham met kaas. Wat moet er gebeuren voor je er in kunt happen? Met deze kinderlijk simpele vragen start “Het volle leven”.

En hoe gaat het verder. Met verhalen van “Pim en Mien en een kapotte vloer”. Met handenarbeid en bijbehorende liedjes, zoals: “hier is Jan, de timmerman”.

Door er op uit te gaan naar het bos en de houtzagerij. En daarna alles terug zien op de schoolplaten. 
Vier series van elk 6 stuks over: timmeren, grasland, metselen en bouwland. Elk jaargetijde een thema met een eigen omgeving. Zo hoort de klei bij het grasland en het zuivelbedrijf. De weide wordt verkend met alles wat er leeft: het gras, de madeliefjes, de koeien en de schapen.

Dan zijn er ook nog:

   de bossen met haar bomen

   de heide met haar kruiden

   de moerassen met hun planten

   de akkers met het landbouwbedrijf

   de moestuinen met het grondbedrijf

 

De kinderen leren op een speelse manier de samenhang kennen tusen de mensen, dieren en planten. Uiteindelijk hoopte Ligthart dat zij daardoor het leven zelf gingen ontdekken. Daarin zouden zij wel ondersteund moeten worden door het goede voorbeeld van leerkracht en opvoeders.

 

De aanzet tot “Het volle leven” is zonder twijfel gegeven in de school aan de Tullinghstraat te Den Haag. Daar schreven Ligthart en de zijnen jarenlang hun ideeën op in hun eigen tijdschrift “onder één dak”. Later werkte Ligthart de methode uit met H. Scheepstra en W. Walstra.

Toen was de methode nieuw, omdat bij hen de beleving van het kind voorop stond bij het leren. De stukjes leerstof werden in onderlinge samenhang aangeboden en niet volgens een wetenschappelijke ordening. Dus niet alle zoogdieren tezamen, maar alle dieren in het weidegebied.

Nu kennen we projectonderwijs al langer en laten kinderen volop ontdekken. Aansluiten bij de belevingswereld blijft een voortdurende opgave voor onderwijzers en opvoeders.

De Schoolplaten

Er horen 24 schoolplaten bij de methode van "Het volle leven". Er zijn 4 series (timmeren, grasland, metselen en bouwland) van elk 6 platen.

De platen sluiten aan bij het kinderleven. Op alle platen zijn kinderen getekend. De kinderen zijn de hoofdrolspelers in een verhaal. De vertelling staat voorop, vervolgens komen de platen en dan de leerstof, die er uit afgeleid wordt. De kinderen op de eerste serie platen (timmeren) zijn: Pim en Mien, Jan en Lina en Roosje. Op andere platen verschijnen weer andere kinderen. De namen vind je ook weer terug in de leesboekjes (bijvoorbeeld: De wereld in). Ook andere boeken sluiten aan bij de leerstof van de platen: leerboeken (Samen op weg) of leerleesboeken (Op de fiets door Nederland).

In de handleidingen van “Het volle leven” staan veel suggesties voor werkstukken, liedjes en andere opdrachtjes, die aansluiten bij de schoolplaten. Als je de platen gaat bekijken, zul je ze vanzelf ontdekken.

De schoolplaten zijn oorspronkelijk getekend door W.K. de Bruin (timmeren en metselen) en C. Jetses (grasland en bouwland). Later zijn de series timmeren (door A.M Güthschmidt) en metselen (door C. Jetses) opnieuw getekend.

Via onderstaande lijst kun je de platen bekijken en opnieuw meemaken hoe de wereld van Jan Ligthart en zijn leerlingen er uit zag. De liedjes, de werkstukken, de verhalen: een ontdekkingsreisje opnieuw beleefd.

 

I. Winterhalfjaar, timmeren

1.   In het bosch

2.   In den houtzaagmolen

3.   Bij den houtkooper

4.   In het nieuwe huis

5.   Op de scheepswerf

6.   Het nieuwe huis klaar

 

Opnieuw getekend door A.M. Güthschmidt

1.    Het boomen vellen

2.    Van boomen tot planken

3.    Bij den houtkooper

4.    In het nieuwe huis

5.    Bij den kuiper

6.    Op de scheepstimmerwerf

 

II. Zomerhalfjaar, grasland

1.   In de weide

2.   Bos aan 't schaapscheren

3.   Aan 't maaien en hooien

4.   De laatste hooivracht

5.   De boterbereiding

6.   De kaasbereiding

 

III. Winterhalfjaar, metselen

1.   Bij den kleimolen

2.   Om de steenovens

3.   In de steengroeve

4.   Van schelpen tot kalk

5.   Een nieuwe stadswijk

6.   Kleine kleibewerkers

 

Opnieuw getekend door C. Jetses

1.   Om den kleimolen

2.   Op het zetveld en bij de steenovens

3.   Het schelpenvisschen

4.   Van schelpen tot kalk

5.   Aan het bouwen

6.   De nieuwe straat

 

 

IV.      Zomerhalfjaar, bouwland

1.   De lente op den akker

2.   De heide in mei

3.   Junimorgen in de bouwlanden

4.   Een julimorgen op 't land

5.   In augustus op den dorschvloer

6.   Een septemberkoeltje benut

 

Voor elk van de thema's zijn project-boekjes samengesteld. Geschikt voor de laagste groepen van de basisschool. Hierin staan de originele werkstukjes van het "het volle leven", maar ook suggesties voor een moderne bewerking.
Zie: Handleiding en werkboekje "het volle leven"
Voor meer informatie over "het volle leven":
Mail naar Hans van den Broek